Ἀγαπητοί μου φοιτητές καί φοιτήτριες,

Γιά μία ἀκόμη χρονιά ἡ τοπική μας Ἐκκλησία σᾶς ὑποδέχεται μέ πολλή ἀγάπη στόν φιλόξενο χῶρο τοῦ Ἀμφιθεάτρου τοῦ Ἱδρύματος Χρονίως Πασχόντων «Ἡ Πλατυτέρα», προκειμένου νά ἐπικοινωνήσει μαζί σας, νά ἀκούσει τίς σκέψεις καί τούς προβληματισμούς σας, ἀλλά καί νά σᾶς δώσει τά δικά της μηνύματα γιά τόν κόσμο, τήν ἐποχή καί τή ζωή μας, ὥστε μέσα ἀπό αὐτόν τόν γόνιμο καί δημιουργικό διάλογο νά μπορέσουμε νά χαροῦμε ἀληθινά. Καί εἶναι γεγονός ὅτι ἡ χαρά ἀποτελεῖ ζητούμενο στήν ἐποχή καί τή ζωή μας, ὄχι βεβαίως, διότι δέν ἔχουμε εὐκαιρίες μέσα ἀπό τήν πρόοδο καί τόν πολιτισμό νά εἴμαστε χαρούμενοι. Ἡ χαρά ὅμως ἔχει μία βαθύτερη διάσταση, ἐσωτερική, πνευματική. Ἐμεῖς συνήθως μένουμε στήν ἐπιφάνεια, κι αὐτό μᾶς κάνει νά μήν μποροῦμε νά τήν γευθοῦμε ὡς μόνιμη κατάσταση στή ζωή μας. Ἡ παρουσία σας, λοιπόν, ἀπόψε, μᾶς δίδει χαρά, διότι ἀποτελεῖ παρουσία νέων ἀνθρώπων καί, πρωτίστως, εἰκόνων Θεοῦ, πού μέ ὄρεξη, προβληματισμό, δυναμισμό ἀγωνίζονται νά πετύχουν στή ζωή τους, ὅπως θἐλει ὁ Θεός, ἀλλά καί κατά τήν δική σας διάθεση.

Ἐπιλέξαμε φέτος νά ἀσχοληθοῦμε μέ τήν μεταλλαγμένη ἐποχή μας. Γνωρίζετε πολύ καλά γιά τήν ἔννοια τῆς μεταλλάξεως, τῆς προσαρμογῆς δηλαδή ἑνός ὀργανισμοῦ στό περιβάλλον του μέ βάση κάποιες ἀλλαγές, οἱ ὁποῖες ἐπιτελοῦνται σταδιακά στό γενετικό του ὑλικό, εἴτε ἀπό τήν ἴδια τήν φύση εἴτε κατόπιν παρεμβάσεως τοῦ ἀνθρώπου, μέσω τῆς ἐπιστήμης τῆς Γενετικῆς, τῆς Τεχνολογίας, τῆς ἐκπομπῆς ραδιενέργειας, τῆς χρήσεως ὅπλων, τῆς μολύνσεως τοῦ περιβάλλοντος. Ἤδη γίνεται λόγος γιά τά μεταλλαγμένα προϊόντα. Οἱ ἐπιστήμονες παρεμβαίνουν στό γενετικό ὑλικό διαφόρων εἰδῶν τῆς χλωρίδος καί τῆς πανίδος, δημιουργώντας στήν οὐσία νέα εἴδη, πιό ἀνθεκτικά στίς σύγχρονες συνθῆκες ζωῆς, γιά νά χρησιμοποιηθοῦν ἀπό ἐμᾶς τούς ἀνθρώπους.

Ἀπώτερος σκοπός τῶν μεταλλάξεων εἶναι νά ἔχουμε στήν διάθεσή μας μεγαλύτερη ποικιλία προϊόντων, τά ὁποῖα θά ἔχουμε τήν δυνατότητα νά καταναλώνουμε ἀνά πᾶσα στιγμή. Τά προϊόντα αὐτά θά ἔχουν θεωρητικῶς περισσότερες θρεπτικές ἰδιότητες, θά προκαλοῦν μεγαλύτερη ἀπόλαυση στίς αἰσθήσεις μας καθώς θά μᾶς θυμίζουν διάφορα εἴδη καί ὄχι ἕνα συγκεκριμένο, ὅπως μέχρι σήμερα ἡ φύση μᾶς δίδει, ἐνῶ θά ἔχουμε τήν δυνατότητα παραγωγῆς τους μέ μεγαλύτερη ἀνεξαρτησία ἀπό τίς καιρικές συνθῆκες, τό χρόνο καί τίς ἐποχές. Τό πείραμα μοιάζει ἰδιαίτερα φιλόδοξο, καθώς ἐπικαλύπτεται ἀπό τό ἰδιαίτερα εὐαίσθητο ζήτημα τοῦ ἐνδιαφέροντος τῶν ἐπιστημόνων γιά τήν σωματική μας ὑγεία.

Καί δέν σταματοῦμε ἐδῶ. Τά γενετικῶς τροποποιημένα προϊόντα εἶναι ἡ ἀρχή. Πιθανῶς νά προχωρήσουμε καί σέ γενετικῶς τροποποιημένους ἀνθρώπους, ἀναλόγως τῶν ἐπιθυμιῶν μας, τῆς πιθανότητος βελτιώσεως τῆς ὑγείας, τῆς παρατάσεως τῆς ζωῆς καί τῆς ἀθανασίας, πού ὁ κόσμος μας ἐπιδιώκει. Μέ παρεμβάσεις στό γενετικό ὑλικό τῶν ἀναπαραγωγικῶν κυττάρων πιθανόν νά ἔχουμε συνδυασμό ἰδιοτήτων «σέ παιδιά τῶν ἐργαστηρίων». Θά ἔχουμε κατά παραγγελίαν ἀνθρώπους μέ χαρακτηριστικά πού ἐπιθυμοῦμε ὡς πρός τό ὕψος, τό χρῶμα τῶν ματιῶν, τῶν μαλλιῶν, τό σχῆμα τοῦ προσώπου ἤ τοῦ σώματος, ἀκόμη καί τό φῦλο. Ζητούμενο ἡ ποικιλία καί ἡ ἱκανοποίηση τῶν ἐπιθυμιῶν μας.

Αὐτά ὅλα μπορεῖ νά φαντάζουν γοητευτικά γιά τούς ἐπιστήμονες καί γιά ὅσους χρηματοδοτοῦν τέτοιες ἔρευνες, ὅπως ἐπίσης καί γι’ αὐτούς πού στόν βωμό τῆς προόδου καί τῆς ἐλευθερίας τῆς γνώσεως «παίζουν ἐν οὐ παικτοῖς», παραθεωρώντας τόν κανόνα τῆς Ἱστορίας ὅτι ἡ φύση ἐκδικεῖται τούς βιαστές της. Ἄς μήν λησμονοῦμε ὅτι ἤδη τά μεταλλαγμένα προϊόντα ἔχουν ἀρχίσει νά διατίθενται ἄμεσα στήν Ἀμερική, ἀλλά καί πιθανῶς σέ χῶρες τοῦ λεγόμενου τρίτου κόσμου, οἱ ὁποῖες πάντοτε ἀποτελοῦν τούς τόπους πειραματισμοῦ τῶν Ἱσχυρῶν, ἀλλά καί ἔμμεσα, δηλαδή μέσα ἀπό προϊόντα μαζικῆς καταναλώσεως, σέ ὅλο τόν κόσμο. Τελικός σκοπός ὅλων ὅσων ἐπιδίδονται στό ἐμπόριο τῶν προϊόντων αὐτῶν εἶναι τό κέρδος, κάτι πού δέν μποροῦμε κατ’ ἀρχήν νά ἀπορρίψουμε, ἀλλά πού δέν μποροῦμε νά συμφωνήσουμε ὅταν γίνεται αὐτοσκοπός τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς καί τοῦ πολιτισμοῦ καί μάλιστα, ὅταν «ἁγιάζονται τά μέσα», προκειμένου νά ἐπιτευχθεῖ.

Γιά τά μεταλλαγμένα προϊόντα, ὅπως καί γιά τούς μεταλλαγμένους ἀνθρώπους, ὑπάρχουν βεβαίως καί ἀντιδράσεις. Τόσο οἱ οἰκολογικές ὀργανώσεις, ὅσο καί ἄλλοι φορεῖς διατυπώνουν τούς προβληματισμούς, τίς ἐνστάσεις τους καί ἀγωνίζονται μέ κάθε τρόπο ὥστε νά διασφαλισθεῖ ἡ ὑγεία μας, ἀλλά καί νά κατανοήσουμε ὅτι στόν βωμό τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν ἐπιθυμιῶν μας, τῆς ποικιλίας πού γεννᾶ κέρδος καί στόν μεγάλο πειρασμό νά παρεμβαίνουμε κατά τό δοκοῦν στήν φύση, καταδυναστεύοντάς την καί βιάζοντάς την, τό ἀποτέλεσμα θά εἶναι μᾶλλον καταστρεπτικό. Καί εἶναι γεγονός ὅτι στήν Εὐρώπη τουλάχιστον ἔχει δημιουργηθεῖ ἕνα ἰσχυρό ρεῦμα ἀντιστάσεως στήν χρήση μεταλλαγμένων προϊόντων, ἐνῶ ὁ βιοηθικός προβληματισμός γιά τούς μεταλλαγμένους ἀνθρώπους ἔχει βρεῖ ἰδιαίτερη ἀπήχηση.

Κατανοοῦμε, λοιπόν, τά προβλήματα πού προκαλοῦν τά μεταλλαγμένα προϊόντα. Θά ἄξιζε ὅμως νά προβληματισθοῦμε πάνω στήν ἴδια τήν ἐποχή μας, τήν ὁποία θά μπορούσαμε νά χαρακτηρίσουμε γενικότερα ὡς «μεταλλαγμένη». Διότι ἡ μετάλλαξη δέν ἔχει νά κάνει μόνο μέ τό γενετικό ὑλικό τῶν φυσικῶν εἰδῶν καί ὀργανισμῶν. Ἔχει νά κάνει καί μέ τήν οὐσία τῆς ἴδιας μας τῆς ζωῆς, τοῦ πολιτισμοῦ, τῆς καθημερινότητος, τοῦ χαρακτήρα μας. Ἔχει νά κάνει μέ τόν τρόπο πού βλέπουμε τόν σκοπό τῆς ὑπάρξεώς μας, ἀλλά καί τά μέσα πού χρησιμοποιοῦμε γιά νά προοδεύσουμε. Ἔχει νά κάνει μέ τό ἦθος καί τίς ἀξίες μας. Τίς ἐλπίδες καί τά δεδομένα μέ βάση τά ὁποῖα ἀγωνιζόμαστε γιά τό μέλλον μας. Καί, τελικῶς, μέ τό πῶς ἀντιλαμβανόμαστε τήν εὐτυχία στή ζωή μας, ὄχι μόνο σέ σχέση μέ τόν ἑαυτό μας, ἀλλά καί σέ σχέση μέ τόν κόσμο καί τήν ἐποχή στήν ὁποία ζοῦμε.

Ἡ ἐποχή μας εἶναι μεταλλαγμένη. Ὁ χαρακτηρισμός αὐτός δέν προέρχεται ἀπό συντηρητισμό καί διάθεση παραμονῆς στό παρελθόν. Ἡ Ἐκκλησία, ἄλλωστε, στήν θεολογία της δέν λειτουργεῖ στατικά, ἀλλά δυναμικά. Δέν ἀναφέρεται μέ νοσταλγία στό παρελθόν, γιά νά κατακρίνει τό παρόν. Γιά τήν Ἐκκλησία ἰσχύει ἀπολύτως ὁ λόγος τοῦ ἴδιου τοῦ Κυρίου μας πού περιγράφει τήν ἀποστολή Του ὡς Υἱοῦ ἀπό τόν Πατέρα Του καί Πατέρα ὅλων τῶν ἀνθρώπων: «οὐ γάρ ἀπέστειλεν ὁ Θεός τόν υἱόν αὐτοῦ εἰς τόν κόσμον ἵνα κρίνῃ τόν κόσμον, ἀλλ’ ἵνα σωθῇ ὁ κόσμος δι’ αὐτοῦ» (Ἲωάν. 3, 17, «γιατί ὁ Θεός δέν ἔστειλε τόν Υἱό Του στόν κόσμο γιά νά καταδικάσει τόν κόσμο, ἀλλά γιά νά σωθεῖ ὁ κόσμος δι’ αὐτοῦ»). Ἑπομένως, ἡ ὅποια θέαση τῆς ἐποχῆς μας ἀπό τήν πλευρά τῆς Ἐκκλησίας δέν ἀποσκοπεῖ στήν ἀπόρριψή της, ἀλλά στήν ἐπισήμανση γιά τό ποῦ αὐτή πορεύεται καί ποῦ ἀποκλίνει ἀναφορικά μέ τό ἦθος καί τήν προοπτική, τήν ὁποία ἡ πίστη στόν Χριστό δίδει. Ὁ ἴδιος λόγος, ἄλλωστε, τοῦ Κυρίου ἀναφέρει: «Ὁ πιστεύων εἰς αὐτόν οὐ κρίνεται, ὁ δέ μή πιστεύων ἤδη κέκριται, ὅτι μή πεπίστευκεν εἰς τό ὄνομα τοῦ μονογενοῦς υἱοῦ τοῦ Θεοῦ» (Ἲωάν. 3, 18, «Ὅποιος πιστεύει σ’ αυτόν δέν ἔχει νά φοβηθεῖ τή θεϊκή κρίση . αὐτός ὅμως πού δέν πιστεύει ἔχει κιόλας καταδικαστεῖ, γιατί δέν πίστεψε στόν μονογενῆ Υἱό τοῦ Θεοῦ»).

Ἡ Ἐκκλησία δέν μιλᾶ γιά ἀλήθειες στήν θεολογία της, ἀλλά γιά τήν μία καί μοναδική Ἀλήθεια πού εἶναι ὁ Χριστός. Ὁ λόγος Του καί πάλι ὁριοθετεῖ τήν πίστη μας: «Ἑγώ εἰμί ἡ Ὁδός καί ἡ Ἀλήθεια καί ἡ Ζωή» (Ἰωάν. 14, 6). Ἡ ἐπιστήμη ἀνακαλύπτει ἀλήθειες, προτάσεις, νόμους, ἀξιώματα, θεωρίες πού δίδουν μία μερική εἰκόνα γιά τό τί ἰσχύει στόν κόσμο. Οἱ ἀλήθειες αὐτές ὑφίστανται συνεχῶς τροποποιήσεις, συμπληρώσεις, προσθῆκες ἤ καί ἀναιροῦνται, ἀναλόγως πρός τίς ἀνακαλύψεις τῆς γνώσεως. Ἡ ἀνθρώπινη γνώση δέν θά πάψει νά εἶναι μερική, ἀποσπασματική, πεπερασμένη. Ἡ Ἐκκλησία, ζώντας τήν Ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ στό πρόσωπο τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἱησοῦ Χριστοῦ, γεύεται τήν πληρότητα τῆς γνώσεως καί τῆς ἀλήθειας, πού δέν ἔχει νά κάνει μέ ἀνακαλύψεις, ἰδέες, πειράματα, ἀλλά μέ τό Θεανθρώπινο Πρόσωπο καί τήν σχέση μαζί Του. Κι αὐτή ἡ θεολογική θέση, ἡ ὁποία βιώνεται στήν Ἱστορία ἀπό τούς Ἁγίους μας, ὄχι μόνο τοῦ παρελθόντος, ἀλλά καί τοῦ παρόντος καί τοῦ μέλλοντος, ἀποτελεῖ τήν βάση γιά νά δώσει ἡ Ἐκκλησία τήν ἐμπειρία τῆς μαρτυρίας της στήν ἐποχή μας καί γιά τήν ἐποχή μας.

Ἡ ἐποχή μας εἶναι μεταλλαγμένη. Δίδει προτεραιότητα στίς ἐπιθυμίες καί τό θέλημά μας. Ἔχει μετατρέψει τόν ἄνθρωπο ἀπό ὄν πού σκέπτεται, ἀγαπᾶ, κοινωνεῖ, σχετίζεται, σέ ὄν πού καταναλώνει. Ὁ καταναλωτής ἄνθρωπος ἐξετάζει πρωτίστως σέ κάθε τι πού συναντᾶ τήν χρησιμότητά του γιά τόν ἴδιο. Ὁ συνάνθρωπος, ἡ ἰδέα, τό προϊόν, τό περιβάλλον, τό ἀγαθό, ἡ ἐπιστήμη, ἡ ὀργάνωση τῆς κοινωνίας, ἀκόμη καί ἡ διάθεση τοῦ ὅποιου ἐλεύθερου χρόνου κρίνονται μέ βάση τήν προσωπική ὠφέλεια καί τήν συμβολή τους στήν ἀτομική εὐτυχία. Καί εὐτυχής εἶναι ὁ ἄνθρωπος πού μπορεῖ νά ἱκανοποιεῖ τίς ἀνάγκες του, πραγματικές καί τεχνητές. Καί ὄχι ἁπλῶς νά τίς ἱκανοποιεῖ, ἀλλά νά ἀπολαμβάνει αὐτή τήν ἱκανοποίηση. Γι’ αὐτό ὁ καταναλωτής ἄνθρωπος ἔχει ὡς κέντρο τοῦ κόσμου καί τῆς ζωῆς τόν ἑαυτό του καί χρησιμοποιεῖ τά πάντα γιά νά ἀπολαύσει.

Ὅ,τι δέν προκαλεῖ ἀπόλαυση, ἀπορρίπτεται, διότι εἶναι ἄχρηστο. Αὐτό τό βλέπουμε στόν τρόπο μέ τόν ὁποῖο ἡ ἐποχή μας ἀντιμετωπίζει ἀξίες καί θεσμούς. Ἡ πιστότητα στήν οἰκογένεια, γιά παράδειγμα, ἀποτελοῦσε κυρίαρχη ἀξία γιά τόν κόσμο μας. Κανείς δέν καταδικάζει τήν ἀπόλαυση, τήν ἡδονή, τήν ὁποία βιώνουν οἱ ἄνθρωποι ὡς σύζυγοι στά πλαίσια τοῦ γάμου. Ἡ Ἑκκλησία, μάλιστα, ὑπενθυμίζει τήν ὥρα τοῦ μυστηρίου τόν βιβλικό λόγο «καταλείψει ἄνθρωπος τόν πατέρα αὐτοῦ καί τήν μητέρα, καί προσκολληθήσεται πρός τήν γυναίκα αὐτοῦ καί ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν καί οὕς ὁ Θεός συνέζευξε, ἄνθρωπος μή χωριζέτω» (Γεν. 2, 24, Εὐχή στήν Ἀκολουθία τοῦ Γάμου). Ἔρχεται ἡ ἐποχή μας σήμερα καί προβάλλει ὡς ἰδανικό τήν ἀπόλαυση, αὐτονομημένη ὅμως ἀπό τήν οἰκογένεια, δηλαδή τήν ἀγάπη, τήν δημιουργία, τήν εὐθύνη, τήν χαρά, τήν κοινή πορεία, τήν εὐλογία τοῦ Θεοῦ, καθιστώντας την τελικά αὐτοσκοπό τοῦ ἀνθρώπου.

Καί ὄχι μόνο αὐτό. Ἡ ἡδονή ἀντιμετωπίζεται ὡς δικαίωμα τοῦ ἀνθρώπου, τό ὁποῖο δέν μπορεῖ νά περιοριστεῖ ἀπό συμβατικότητες. Γι’αὐτό καί οἱ ἐξωσυζυγικές σχέσεις, ἡ μοιχεία, ἡ πορνεία, ἡ ἀσωτία, θεωροῦνται ἐπιτρεπτά. Ἡ ἀπιστία ἐντάσσεται στήν φιλοσοφία τῆς καταναλώσεως. Ἔχω δικαίωμα νά καταναλώνω τόν ὅποιον ἄλλο δέχεται νά ἀπολαύσει μαζί μου, χωρίς νά μέ ἐνδιαφέρει ἡ ὅποια ἠθική δέσμευση. Παλαιότερα ὑπῆρχε τό αἴσθημα τῆς ἐνοχῆς σέ ὅποιον παραβίαζε τήν συζυγική πίστη. Σήμερα ἡ ἐποχή μας ἔχει ἀπο-ενοχοποιήσει τέτοιες συμπεριφορές καί μέσα ἀπό τήν τηλεόραση, τίς νομιμοποιεῖ, κάνοντάς μας νά διασκεδάζουμε καί νά γελοῦμε μ’ αὐτές.