Αδελφοί μου,
Στη μέση της Μεγάλης Τεσσαρακοστής η Εκκλησία υψώνει ενώπιόν μας τον Τίμιο Σταυρό. Δεν το κάνει για να μας συγκινήσει απλώς, ούτε για να μας θυμίσει ένα ιστορικό γεγονός. Το κάνει για να μας δείξει τον δρόμο. Η Γ ́ Κυριακή των Νηστειών, η Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως, είναι ένα κάλεσμα επιστροφής στο κέντρο της πίστεώς μας.
Ο Χριστός μιλά με απόλυτη καθαρότητα: «Ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἀκολουθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτόν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ». Δεν υπάρχει καταναγκασμός. Δεν λέει «οφείλει», αλλά «ὅστις θέλει». Η ακολουθία Του είναι ελεύθερη επιλογή. Όμως αυτή η ελευθερία έχει βάθος και κόστος.
Τι σημαίνει να αρνηθώ τον εαυτό μου; Δεν σημαίνει να περιφρονήσω την ύπαρξή μου. Σημαίνει να πάψω να κάνω θεό το «εγώ» μου. Να σταματήσω να θεωρώ ότι όλα περιστρέφονται γύρω από τις επιθυμίες, τις απαιτήσεις και τα δικαιώματά μου. Σημαίνει να δεχθώ ότι η ζωή μου δεν σώζεται με την αυτάρκεια, αλλά με την εμπιστοσύνη στον Θεό.
Ζούμε σε μια εποχή όπου ο άνθρωπος μαθαίνει να διασφαλίζει τα πάντα: την καριέρα του, την εικόνα του, την άνεσή του, την κοινωνική του αποδοχή. Αποφεύγει τον πόνο, φοβάται την απώλεια, αποστρέφεται τη θυσία. Και όμως ο Χριστός λέει: «Ὃς γὰρ ἂν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι, ἀπολέσει αὐτήν». Όποιος θέλει να κρατήσει τη ζωή του μόνο για τον εαυτό του, τελικά τη χάνει. Όποιος όμως τη χάσει «ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ εὐαγγελίου», αυτός τη σώζει.
Το παράδοξο του Σταυρού είναι ότι η θυσία γίνεται κέρδος. Η απώλεια γίνεται σωτηρία. Η άρνηση του «εγώ» γίνεται αληθινή ελευθερία. Ο Κύριος θέτει ένα ερώτημα που διαπερνά τους αιώνες: «Τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον ὅλον, καὶ ζημιωθῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ;» Μπορεί ο άνθρωπος να αποκτήσει πλούτη, δύναμη, φήμη, αλλά αν χάσει την ψυχή του, αν χάσει τη σχέση του με τον Θεό, τι έχει πραγματικά κερδίσει; Τι μπορεί να δώσει ως αντάλλαγμα για την ψυχή του;
Η ψυχή δεν είναι μια αφηρημένη έννοια. Είναι η ίδια η ζωή μας, το βαθύτερο είναι μας, η δυνατότητα κοινωνίας με τον Θεό. Ο άνθρωπος, όπως διδάσκουν οι Πατέρες, είναι σύνθεση ψυχής και σώματος. Το σώμα προέρχεται από τη γη, η ψυχή είναι πνοή Θεού. Και αυτή η πνοή δεν αποτιμάται με τίποτε υλικό.
Η εποχή μας χαρακτηρίζεται από υλισμό και απληστία. Ο άνθρωπος συχνά πιστεύει ότι η ευτυχία εξασφαλίζεται με περισσότερα αγαθά, περισσότερες απολαύσεις, περισσότερη καλοπέραση. Όμως ο Σταυρός στέκει ως αντίρρηση σε αυτή τη νοοτροπία. Μας θυμίζει ότι η ζωή δεν σώζεται με την κατοχή, αλλά με την προσφορά. Δεν θεμελιώνεται στην άνεση, αλλά στην αγάπη.
Ο Σταυρός που σήμερα προσκυνούμε δεν είναι σύμβολο ήττας. Είναι σημείο νίκης. Στη Βασιλεία του Θεού δεν χωρούν εγωιστές, δεν χωρεί η σκληρότητα της αυτάρκειας. Εκεί χωρούν όσοι έμαθαν να συγχωρούν, να θυσιάζονται, να εμπιστεύονται. Και ο Κύριος προειδοποιεί: «Ὃς γὰρ ἐὰν ἐπαισχυνθῇ με… καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται αὐτόν». Ζούμε «ἐν γενεᾷ μοιχαλίδι καὶ ἁμαρτωλῷ», σε έναν κόσμο που συχνά ειρωνεύεται την πίστη, που θεωρεί τη θυσία αδυναμία και τη σταθερότητα παρωχημένη. Ο πειρασμός να κρύψουμε την πίστη μας, να τη ζήσουμε ιδιωτικά και αθόρυβα, είναι μεγάλος. Όμως η ομολογία δεν είναι επίδειξη, είναι συνέπεια ζωής.
Στη μέση της Σαρακοστής κουραζόμαστε. Ο αγώνας βαραίνει. Βλέπουμε τις αδυναμίες μας πιο καθαρά. Και τότε έρχεται η φωνή του πειρασμού: «Άφησε τον σταυρό. Δεν χρειάζεται τόση προσπάθεια». Αν όμως εγκαταλείψουμε, αν κατεβούμε από τον προσωπικό μας σταυρό, χάνουμε τον δρόμο που οδηγεί στην Ανάσταση.
Αδελφοί μου, ας προσκυνήσουμε σήμερα τον Τίμιο Σταυρό όχι μόνο με τα χείλη, αλλά με απόφαση καρδιάς. Ας δεχθούμε να σηκώσουμε τον προσωπικό μας σταυρό: τη συγχώρεση που μας κοστίζει, την αλήθεια που απαιτεί θάρρος, την αγάπη που ζητά θυσία. Και τότε ο Σταυρός δεν θα είναι βάρος, αλλά δύναμη. Δεν θα είναι ήττα, αλλά νίκη.
Διότι όποιος χάνει για τον Χριστό, τελικά σώζεται. Ἀμήν.
